Διεθνείς και Ευρωπαϊκές συμβάσεις

Η Κύπρος έχει επικυρώσει μία σειρά συμβάσεων για τον ΑΓΓΟ, όπως την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΟΔΔΑ), τη Σύμβαση για την Εξάλειψη όλων των Μορφών Διάκρισης κατά των Γυναικών (CEDAW), τη Σύμβαση κατά των Βασανιστηρίων και Άλλων Μορφών Σκληρής, Απάνθρωπης ή Ταπεινωτικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας (CAT), τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού (CRC), τη Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (ΕΣΔΑ), καθώς και τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2010/C83/02) (EIGE, 2013).
Η Κύπρος έχει επίσης υπογράψει αλλά δεν έχει ακόμη επικυρώσει τη Σύμβαση για την Πρόληψη και Καταπολέμηση της Βίας κατά των Γυναικών και της Ενδοοικογενειακής Βίας (Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης).


Ποινικό δίκαιο

Ο ΑΓΓΟ αποτελεί συγκεκριμένο ποινικό αδίκημα στην Κύπρο από το 2003, αν και δεν υπήρξαν ποινικές διώξεις μέχρι σήμερα.

Στο Άρθρο 233Α (εδάφιο 1 του Κυπριακού Ποινικού Κώδικα), απαγορεύεται ο ΑΓΓΟ, που ορίζεται ως «η περικοπή(cut/cutting) ή ο με οποιοδήποτε τρόπο ακρωτηριασμός ολόκληρου ή μέρους του μεγάλου χείλους (labia majora) ή του μικρού χείλους (labia minora) του αιδοίου ή της κλειτορίδας της γυναίκας».

Οι διατάξεις του Άρθρου 233Α εφαρμόζονται για τον/τη δράστη/-στρια του ΑΓΓΟ, καθώς και τους/τις συνεργούς της πράξης, τα πρόσωπα που συμβούλευσαν τον/τη δράστη/-στρια και που προέτρεψαν άλλο πρόσωπο να διαπράξει ΑΓΓΟ.

«Η συγκατάθεση εκ μέρους της γυναίκας στην οποία τελείται ο ΑΓΓΟ, δεν συνιστά υπεράσπιση ούτε ελαφρυντικό για τη δίωξη του αδικήματος, η μέγιστη ποινή για το οποίο είναι φυλάκιση μέχρι πέντε έτη» (Ο περί Ποινικού Κώδικα Νόμος, Κεφ. 154, Τροποποίηση 4, 2011, Πρόνοια 233Α).

Ωστόσο, η Κύπρος διαφέρει από κάθε άλλη ευρωπαϊκή χώρα που ερευνήθηκε, καθώς στο εδάφιο 2 του εν λόγω άρθρου ορίζεται:

“Οι πράξεις που καθορίζονται στο εδάφιο (1) δε συνιστούν αδίκημα, αν εκτελεσθούν από ιατρό και η εκτέλεσή τους είναι αναγκαία, είτε για τη φυσική υγεία της γυναίκας, στην οποία εκτελούνται είτε εκτελούνται σε γυναίκα που βρίσκεται σε οποιοδήποτε στάδιο τοκετού, ή μετά από αυτό και σχετίζονται με τον τοκετό. Νοείται ότι οι πιο πάνω πράξεις εκτελούνται, μόνον, κατόπιν γνωμάτευσης δύο άλλων ιατρών”


Δίκαιο προστασίας του παιδιού

Το γενικό νομοθετικό πλαίσιο προσεγγίζει τον ΑΓΓΟ που πραγματοποιείται σε παιδιά ως παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ενός κοριτσιού ή κακοποίηση παιδιού. Παρά ταύτα, ο ΑΓΓΟ δεν αναφέρεται ειδικά στον Νόμο για την Προστασία των Παιδιών (1957).

Επί του παρόντος καταρτίζεται νέα νομοθεσία για τα δικαιώματα του παιδιού, με σκοπό την επικαιροποίηση της ισχύουσας νομοθεσίας. Εν τω μεταξύ, η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού έχει δηλώσει ότι το Γραφείο της Επιτρόπου έχει δικαίωμα να παρέμβει για να προστατεύσει ένα παιδί και να εκπροσωπήσει τα συμφέροντά του, σύμφωνα με τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού του 1989. Επιπλέον, ο περί Παιδίων Νόμος, Κεφ. 352, απαγορεύει τις πράξεις σκληρότητας στα παιδιά ηλικίας κάτω των 16 ετών. Στο Άρθρο 54, οι πράξεις σκληρότητας ορίζονται ως:

«η εκ προθέσεως επίθεση, κακομεταχείριση, παραμέληση, εγκατάλειψη [ή] η έκθεση που ενδέχεται να προκαλέσει περιττή ταλαιπωρία ή βλάβη της υγείας παιδιών, όπως και τραυματισμό ή απώλεια όρασης, ακοής, άκρου ή οργάνου» (περί Παιδίων Νόμος, Κεφ. 352).


Δίκαιο ασύλου

Μία γυναίκα ή ένα κορίτσι που έχει υποστεί ή φοβάται ότι θα υποστεί ΑΓΓΟ όταν επιστρέψει στη χώρα καταγωγής της, μπορεί να υποβάλει αίτηση για να υποβληθεί σε καθεστώς πρόσφυγα στην Κύπρο, σύμφωνα με την Πρόνοια 3 (γ) του περί Προσφύγων Νόμου (6 (l)/2000, όπως τροποποιήθηκε το 2009). Ο νόμος δεν αναφέρεται συγκεκριμένα στον ΑΓΓΟ, ωστόσο μία γυναίκα ή ένα κορίτσι μπορεί να ζητήσει άσυλο με την αιτιολογία ότι ανήκει σε μία συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα που επηρεάζεται από τον ΑΓΓΟ. Η κυπριακή νομοθεσία για το άσυλο βρίσκεται επί του παρόντος σε διαδικασία τροποποίησης, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές Οδηγίες που αφορούν τη διεθνή προστασία, ιδίως όσον αφορά τις απαιτήσεις αναγνώρισης (Οδηγία 2004/83/ΕΚ) και τις συνθήκες υποδοχής (Οδηγία 2003/9/ΕΚ και Οδηγία 2013/33/ΕΕ).


Νομοθεσία περί επαγγελματικού απορρήτου

Το γενικό δίκαιο της Κύπρου σχετικά με το επαγγελματικό απόρρητο και τη γνωστοποίηση πληροφοριών δεν κάνει καμία συγκεκριμένη αναφορά στην καταγγελία υποθέσεων τετελεσμένων ή προγραμματισμένων περιστατικών ΑΓΓΟ. Στο Άρθρο 135 του Ποινικού Κώδικα, ορίζεται ότι όλοι/-ες οι δημόσιοι λειτουργοί, καθώς και οι επαγγελματίες υγείας, οι αστυνομικοί και οι δικαστικοί λειτουργοί, δεσμεύονται να μην γνωστοποιούν κρατικές ή επίσημες πληροφορίες. Σε ακραίες περιπτώσεις, όταν είναι επιτακτική ανάγκη, επιτρέπεται η γνωστοποίηση πληροφοριών, εάν χορηγηθεί άδεια. Τόσο το Άρθρο 135 του Ποινικού Κώδικα όσο και το Άρθρο 69Α του περί Δημοσίας Υπηρεσίας Νόμου, προβλέπουν ότι οι λειτουργοί είναι υποχρεωμένοι/-ες να καταγγέλλουν τυχόν καταχρήσεις από άλλους/-ες δημόσιους λειτουργούς.

Ενώ δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι ο ΑΓΓΟ πραγματοποιείται στην Κύπρο, υπάρχουν θύματα της πρακτικής που είναι μόνιμες κάτοικοι στο νησί. Ωστόσο, η ισχύουσα νομοθεσία επικεντρώνεται περισσότερο στην ποινικοποίηση της πράξης και όχι στην προστασία των θυμάτων και των ανήλικων κοριτσιών που διατρέχουν κίνδυνο.